Het meest tot de verbeelding sprekend wapen uit het middeleeuwse arsenaal is het zwaard. Sinds de vroegste geschiedenis staat het zwaard meer dan eender welk ander wapen symbool voor de ridderlijkheid.

Het ridderlijke zwaard

Het zwaard van een ridder rond 1302 was tamelijk kort, net geen meter lang. De kling had een dubbele snede en was breder aan het gevest dan aan de punt. Over drievierde lengte van de kling liep er een geul, die vooral de stijfheid van het zwaard diende. De pareerstang was recht ofwel lichtjes gebogen naar de kling toe. Het gevest liet toe het zwaard te hanteren met een enkele hand. Boven op het gevest zat de zwaardknop, die rond 1302 meestal rond was. Die knop was tamelijk zwaar en had een dubbele functie: als tegengewicht dienen voor het gewicht van de kling, en als knots gebruikt te worden als er geen plaats of tijd was om met de kling uit te halen in een gevecht.

Voor de ridder was het zwaard eigenlijk niet het belangrijkste wapen in de strijd. Zij vielen steeds eerst aan met hun lans. Slechts indien de lans verloren geraakt tijdens het gevecht of niet meer bruikbaar is zal de ridder zijn zwaard trekken.

Het Fautsoen

Met het gewone zwaard kunnen zowel slagen gegeven worden als gestoken worden. Met het fautsoen daarentegen kon enkel geslagen worden. Dit wapen was specifiek ontworpen om met veel kracht door wapenuitrustingen te kunnen klieven. De kling liep breed uit naar de punt en er was maar een enkel snijvlak. Het was goedkoper te maken dan een gewoon zwaard en daardoor ook tamelijk verspreid binnen stadsmilities. Dit wapen wordt soms ook incorrect als badelaar benoemd.